حضور پیروان حضرت مسیح در کشورمان سبب شده تا کلیساهایی ساخته شوند؛ یکی از این کلیساها، وانک نام دارد که در منطقه‌ی جلفای اصفهان (منطقه‌‌ای قدیمی و وسیع در اصفهان که ساکنان آن را ارامنه تشکیل می‌دهند) احداث شد. امروزه این بنای مذهبی به یکی از جاذبه‌های گردشگری شهر اصفهان تبدیل شده و می‌توان آن را در گروه جاذبه‌های توریسم مذهبی معرفی کرد.

کلیسای وانک به معنی کلیسای نجات دهنده مقدس یکی از مشهورترین و بزرگترین کلیسا‌های اصفهان و حتی ایران است که در فضایی به وسعت حدود ۴ هزار متر مربع، احداث شده است که با در نظر گرفتن فضای سبز و باغ وانک، کل مجموعه در مساحتی نزدیک به یک هکتار بنا شده است.

کلیسای وانک بر خلاف کلیساهای ارمنی که بیشتر با سنگ ساخته شده‌اند، با خشت خام بنا گردیده است. دیوار بیرونی کلیسا با آجر و دیوار درونی آن را با گچ که بر روی آن نقاشی و تزیین شده پوشانده‌اند. کلیسا دارای دو گنبد است؛ گنبد کوچک که بر روی محل استقرار عامه مردم قرار دارد، و گنبد بزرگ بر روی قسمت مقدم محراب کلیسا ساخته شده است، جالب است بدانید گنبدهای این کلیسا همانند گنبد‌های مساجد ایرانی به شکل گنبد دایره وار احداث شده است. نمای بیرونی گنبد با آجر زینت یافته و نمای داخلی آن به رنگ لاجوردی می باشد.

یکی از زیباترین بخش‌هایی که در وانک به چشم می خورد نقاشی های سقفی و دیواری آن هستند. در اکثر این نقاشی‌ها می‌توان مضامین کتاب مقدس مسیحیان انجیل را مشاهده کرد که توسط هنرمندان ارمنی با رنگ روغن، نقاشی و تزیین شده است. از جمله‌ی این نقاشی ها می توان به تصاویری از تولد حضرت مسیح و تصاویری از بهشت و دوزخ اشاره کرد.

امروزه کلیسای وانک دارای بخش‌های مختلفی از جمله موزه، کتابخانه، چاپخانه و ساختمان‌های اداری است:

موزه

کلیساهای بنا شده در اصفهان صرفا نقش یک کلیسا برای انجام فرایض مذهبی را نداشتند، بلکه مجموعه ای از بناهای مختلف را نیز شامل می شدند که با کاربردهای علمی و فرهنگی ایجاد گشته‌اند. شاید به همین دلیل بود که در حدود صد سال پیش، شخصی به نام طادئوس هُونانیان، نويسنده‌ی كتاب تاریخ جلفاى اصفهان تلاش خود را به کار گرفت تا اتاق هايى در ضلع شمالى حیاط کلیسای وانک براى نگهدارى كتب، نسخ خطى و اشياى تاريخى ساخته شود.

کتابخانه

در زمان کوچ ارمنیان به ایران توسط شاه عباس آنها از همه چیز خود چشم پوشی کردند اما نتوانستند از کتاب های خود بگذرند، آنها با تحمل سختی های فراوان کتاب‌های زیادی را با خود به ایران و محله جلفا آوردند. وجود این کتاب های ارزشمند باعث شد تا در سال ۱۸۸۴ میلادی توسط خلیفه هُوْهاننِس سورِنیان، کتابخانه ای در وانک تاسیس شود.

چایخانه

به مرور زمان کلیسای وانک گسترده تر شد و کاربری های تازه‌ای پیدا کرد که از آن جمله ایجاد یک چاپخانه در آن بود. خاچاطور کساراتسی، فردی بود که در سال ۱۶۲۰ میلادی به عنوان خلیفه اعظم ارمنیان جلفای اصفهان منصوب گردید و در سفر خود به اروپا با صنعت چاپ کتاب آشنا شد. او پس از بازگشت از این سفر در صدد برآمد تا تدابیری بیاندیشد و جلفا را نیز صاحب یک چاپخانه کند.

تاریخچه

شاه عباس هنگام بازگشت به ایران، ارامنه‌ی ساکن شهرها و روستاها را که سر راه ایشان قرار داشت همراه خود به ایران آورد. وی به همراه سپاهیانش، ارامنه را تا منطقه‌ جلفا در اصفهان همراهی کرد. بعد از اسکان ارامنه در منطقه‌ی جلفای اصفهان، آن‌ها به انجام اقدامات فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و مذهبی پرداختند که ایجاد اماکن مذهبی از جمله‌ی این اقدامات بود. آن‌ها حدود ۱۳ کلیسا را تاسیس کردند که کلیسای وانک، نخستین بنای مذهبی ساخته شده در آن زمان محسوب می‌شد. ساخت این مکان مذهبی، نزدیک به یک دهه ادامه داشت و در سال ۱۶۶۴ میلادی به پایان رسید.

نام اصلی کلیسای وانک آمنا پرکیچ مقدس است که از نام کلیسای «سورپ آمنا پرکیچ وانک» جوغا در نخجوان گرفته شده‌است بعدها به نام وانک مشهور شده است که خود کلمه ی وانک در زبان ارمنی به معنای صومعه است. ویژگی های منحصر به فرد این کلیسا سبب شده تا نامش از تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره ۸۵ در فهرست آثار ملی ایران نیز قرار گیرد.

آب و هوا

شهر اصفهان یکی از شهر‌های مرکزی ایران است که در نزدیکی کویر مرکزی ایران قرار دارد، هوای اصفهان در فصل گرما غالبا گرم و خشک است. امکان بازدید از کلیسای وانک در تمامی فصل های سال امکان پذیر است اما از آنجا که روزهای تعطیل کلیسای وانک بر اساس تقویم میلادی و با توجه به آیین و آداب و رسوم ارمنیان عزیز تعیین می شود، بهتر است که ازقبل از امکان بازدید این بنا اطلاع حاصل فرمایید.

دسترسی

کلیسای وانک در شهر اصفهان، چهارراه حکیم نظامی، خیابان نظرشرقی، کوچه کلیسای وانک واقع شده است که از طریق ماشین شخصی یا وسایل حمل نقل عمومی به راحتی قابل دسترسی است.

ماشین شخصی

از شهر تهران تا اصفهان450 کیلومتر (4 ساعت 45 دقیقه) فاصله وجود دارد که در مسیر از شهر‌های قم، کاشان و شاهین‌شهر عبور خواهید کرد. شیراز در فاصله 488 کیلومتری ( 5 ساعت 30 دقیقه) شهر اصفهان قرار دارد که در طول مسیر باید از شهرهای مرودشت، صفادشت، شهررضا عبور کرد. یزد در فاصله 311 کیلومتری (3 ساعت 50 دقیقه) شهر اصفهان واقع شده است که نزدیک ترین مسیر با عبور از شهر‌های اشکزر، میبد، نیین و سجزی امکان پذیر می‌باشد.

فرودگاه

فرودگاه بین المللی شهید بهشتی شهر اصفهان در42 کیلومتری (40 دقیقه) کلیسای وانک واقع شده است.

پایانه مسافربری

ترمینال مسافربری کاوه اصفهان در فاصله 12 کیلومتری (22 دقیقه) کلیسای وانک قرار دارد.

راه آهن

ایستگاه راه آهن اصفهان در خارج شهر در فاصله 12 کیلومتری (20 دقیقه) از این بنا قرار دارد.